Gulli buta

Farğona vodiysidagi kaştaçilik buyumlari repertuari turli xildir. Uşbu öziga xos turlardan biri gulkörpa (sözma-söz gulli körpa) hisoblanadi, u yangi turmuş qurganlarning körpa-töşagida, keyinçalik esa ularning xonasining içki qismi uçun devor bezaklari sifatida işlatilgan. Ma’lumki, özbek töylarida kaştaçilik muhim örin tutgan. Farğona vodiysi va Toşkentda gulkörpa nikoh töşagining ajralmas qismi bölgan.

Farğona vodiysi kaştaçiligida rangli fonda erkin joylaştirilgan butasimon naqşli kompozitsiyalar qöllaniladi. Bundan taşqari, kaştadözlikning foni köpinça bezaklar bilan töldirilmagan holda erkin qoldiriladi, buning natijasida kompozitsiya grafik sifat oladi va undagi naqşlar juda jozibali körinişga ega böladi. Taqdim etilgan kompozitsiyada siz standart gulkörpa dekorini körişingiz mumkin – markazda katta gulli töpbarggul va  burçaklariga çözilgan gullar bilan törtta buta. Hunarmand ayollar bu bezaklar yangi turmuş qurganlar uçun sehrli himoya qilişiga işonişar edi. Farğona va Toşkent kaştalarining bezak motivlari uçun gul butalaridan foydalaniş odatiydir. Bunda biz gul va naqşlar bilan «kalamfur nusxa» (qalampir) va «anor guli» (anor naqş) bilan bir butani köramiz. Mahalliy aholining fikriga köra, aççiq qalampir yoki guldastalar ruhlarni –  jinlar, albastilar va boşqalarni qörqitiş uçun sehrli kuçga ega bölgan. Hozirgaça ba’zi an’anaviy özbek oilalarida qalampir gulçambarlarini eşik oldiga yoki uyga osib qöyiş odati saqlanib qolgan. Barça hunarmand ayollar tomonidan sevilgan anor naqşlari hayot, möl-köllik, unumdorlik va muhabbat ramzi sifatida talqin qilingan.

Manba: tbc-ornaments.uz