Gajakli qalampir

Toşkent kaştaçiligida örta maydonda katta rozetali palakning yana bir turi mavjud. Ular köproq prozaik nomga ega – toğora-palak. Uşbu rozetlarning konturlari kundalik hayotda işlatiladigan sayoz dumaloq havzasi toğora nomi bilan boğliq. Bunday Toşkent kaşta pannolarining dekorida köpinça ilon naqşi – zuluk mavjud bölib, bu hunarmand ayollar öz kompozitsiyalarida suv elementi timsollarini yetkazişga harakat qilganliklaridan dalolat beradi. Fonning uzluksiz tikilganligi Toşkent va Pskent palaklarining xususiyatlaridan biri bölib, bu asarlarga teksturali ekspressivlik beradi. Boşqa markazlardagi kaştaçilikdan farqli ölaroq, Toşkent töra-palakini osongina tanib oliş mumkin. U töq-qizil fon bilan bezatilgan bölib, uning qarşisida bir neçta konsentrik halqalardan iborat va burçaklarida törtta ösimta (tumor) bölgan katta oy doirasi-medalyoni aniq ajralib turadi.

Birinçi va ikkinçi halqalar orasida zuluk naqş bilan almaşinadigan qöş jingalak qalampir naqşini köriş mumkin. Mahalliy aholining fikriga köra, aççiq qalampir yoki guldastalar ruhlarni qörqitiş uçun sehrli kuçga ega bölgan – jin, albasti va boşqalar. Hozirgaça ba’zi an’anaviy özbek oilalarida qalampir gulçambarlarini eşik oldiga yoki burçakda osib qöyiş odati saqlanib qolgan.

Manba: tbc-ornaments.uz