Qöçqorak

Körinişi va töqiliş texnikasiga köra qönğirotlarning tuksiz gilamlari bir neça turda böladi. Bezak berilişi nuqtai nazaridan ularning eng oddiysi qoqma palas yoki qoqma gilam (qoqma sözidan olingan – arqoq ip gilamdözlik asbobi bölgan yoğoç qiliç bilan qattiq ziçlanadi) hisoblanadi. Uning bezagi odatda gilamning öng-tersida bir xil rangda tekis tuşgan yöl-yöl şakllardan iborat böladi. Taqir-gilam (taqir – tuproq, loyning tekis yoki yorilgan sathi) bezakdor qilib işlanişi böyiça gilam palaslar orasida eng rangdori va öziga xosi hisoblanadi, bu turdagi gilamlarning asosiy naqşlari va rangdorligi asos iplarga arqoq iplarni boğlab tugun tuşiriş yöli bilan töqiladi.

Bir rangdagi arqoq ipdan foydalangan gilamdöz usta asos iplar böylamasiga qarab naqş yasaydi, naqşlar orasida işlatiladigan boşqa ranglardagi iplarga ötişda esa aynan şu töqiş uslubiga xos bölgan va yoruğlikka tutilganda körinadigan oraliq yoriqlar hosil böladi. Bunday gilamlarning naqşiy jamlanmasi asosini aylana tartibida tuşirilgan. Rombsimon şaklli, şoxsimon gajaklari turli tomonlarga qaratilgan, tugdona gul deb ataladigan naqşlar taşkil etadi. Gilamlarga naqş tuşirişda jonivorlar, haşarotlar yoki quşlarning, hatto rözğor buyumlarining uslublaştirilgan tasvirlaridan foydalaniladi, bu naqşlarga qöçqorşox, çayonnusxa, quşnusxa yoki taroqgul kabi nomlar berilgan.

Manba: tbc-ornaments.uz