Islimiy

Odina madrasasi va şu nomdagi masjid noyob diniy majmua hosil qilgan. Bu bino boşqa şu kabi inşootlardan faqat ayollar uçun möljallanganligi bilan farqlanadi. Majmua XVI asrda, Çiğatoyxon avlodi bölmiş Kebekxonning saroyi örnida qurilgan. Tarixiy yodgorliklarning meʼmoriy bezaklari Özbekistonga xos binokorlikning alohida jihatlaridan biri hisoblanadi. Turli texnika va uslubda bajarilgan naqş kompozitsiyalari (öyma terrakota, mayolika, qadama naqş va h. k.) handasaviy, epigrafik hamda islimiy naqşlardan iborat çeksiz rang-baranglik va ajoyib mutanosiblik kasb etadi.

Islom sanʼatida islimiy naqşlar ramzlarini şarhlaşda köp sonli va turliça talqinlar qöllaniladi. Аyrim tadqiqotlarga muvofiq, islimiy naqş jannat gözalligi, Yaratuvçi, baxt, muhabbat va eʼtiqodiy mukammallik ramzi hisoblanadi. Islimiy naqşning asosiy tarkibiy qismi burama (çirmovuqsimon) tasvirdan iborat bölib, u baʼzan epigrafik naqşning töldiruvçi qismi sifatida işlatiladi. Meʼmoriy bezaklarda uçraydigan klassik mavzudagi kompozitsiyada keladigan burama naqşning odatda naqş uçidan boşlanib, iç tarafga buralib ketgan, markazida esa yelpiğiçsimon yaproq yoki töpbarggul şaklli naqş bilan tugovçi asosiy çiziqni davom ettiruvçi ingiçka çizilgan qismi bölib, şuningdek bu qism yanada nozikroq va gajaklangan islimiy novda şakllari bilan töldirilgan böladi.

Manba: tbc-ornaments.uz