Gulli töpbarggul

Poytaxtdan bir neça ön kilometr uzoqlikda joylaşgan Toşkent va Pskent – ikkita asosiy markazni özida kasb etgan Toşkent maktabi özining yorqin xususiyati bilan ajralib turadi. Yirik kaştalardan eng katta devorga ilinadigan sözanalardan foydalanilgan, aholi tomonidan oy-palak va yulduz-palak deb nomlangan.   Bir maromda markazda joylaştirilgan va quyoş yoki oyni ifodalovçi dumaloq şakldagi naqşlarni öz içiga olgan san’at asarlari keng tarqalgandir. Bu turdagi kaştadözlik, ya’ni oy-palak bir uslubga solingan koinot manzarasini aks ettiradi. Içida yulduz şaklida tikilgan naqşni öz içiga olgan töpbarggul şaklidagi bezaklar yulduzli osmonni ifodalaydi va şunga mos ravişda yulduz-palak (ya’ni «yulduzli osmon», yulduz va falyak sözlaridan kelib çiqib) deb ataladi.

Uşbu kaştaning hoşiyalari törtburçak şakllarga bölingan va ular ösimlik va yulduzlarga oid mavzuda turli xil naqşlar va kaştalar bilan töldirilgan. Bu esa bizga kaştadöz ayollarning öz işlarida samo va dunyoviy hayot örtasidagi boğliqlikni yetkazmoqçi bölib harakat qilgani haqidagi tasavvurni beradi. Tadqiqotçilar töpbarggul şaklidagi bezaklardan foydalanilganini köpinça quyoş va tölin oyning tasviri sifatida qabul qilişgan.

Usta: Madina Kasimbayeva. Manba: tbc-ornaments.uz