Qalqon, Oy nusxa

Ötmişda yarim köçmançi qabila etnik guruhlarida qöşma texnikadan foydalangan holda kam örganilgan va öziga xos gilam turlaridan biri oy gilamdir. Özbek gilamlari örni, naqşlarining tabiati, işlab çiqariş texnologiyasi va maqsadiga köra medallion kompozitsiyali özbek gilamlari turliça nomlanadi.“Oy gilam” nomi Qaşqadaryo viloyati qönğirot hunarmandlari tomonidan qöllaniladi. Baʼzan oygilam turkumiga kiruvçi gilamlarning reproduksiyalariga qöyilgan imzolarda “qiz gilam” (qiz gilam) atamasi qöllaniladi, bu esa uşbu mahsulotning sarpa (kelin sepi) tarkibiga kiruvçi buyum sifatida belgilanişi bilan boğliq bölişi mumkin. marosimda muqaddas ma’noga ega.

Oy gilam gilamlari markaziy maydon kompozitsiyasining asosini turkiy tilli xalqlar gilamdözligidagi universal naqş — teng qirrali xoç (qaykalak) naqşli sakkizburçak medalyon körinişidagi oy-nusxa naqş taşkil etadi. Bu ornamentning genezisi yuguz qabilalarining gilamdözligiga borib taqaladi, uning anʼanalari turkmanlarning gilamdözligida öz ifodasini topsa, ikkinçi tomondan, özbek qabilalarining Daştiqipçoq gilamdözligi anʼanalari öz ifodasini topgan. Oygilam gilamlari, bu kompozitsiyaning asosiy maydonining hoşiyalari va çekkalari dizaynida öz aksini topadi. Bu motiv turkmanlarda gyol (köl yoki gul) nomi ostida tanilgan , turunj (rozet yoki sitrus mevasi), özbeklarda kalkannuska (qalqon şaklidagi naqş). Qizgilamlar Markaziy Osiyodagi turkiy gilamdözlikning ikki asosiy oqimi yoki yönalişi anʼanalarining tarixiy simbiozi va özaro taʼsirining ramziy timsolidir.

Manba: tbc-ornaments.uz