Islimiy

Tarixiy maʼlumotlar Özbekiston hududida yoğoç öymakorligi anʼanalari qadim-qadimdan yaşab kelganini tasdiqlaydi. XIX-asr oxiri, XX-asr boşlariga kelib Xiva, Samarqand, Toşkent, Qöqon, Marğilon, Аndijon, Farğona, Şahrisabz yoğoç öymakorligi sanʼati markazlariga aylangan edi. Meʼmoriy inşootlardan taşqari yoğoç öymakorligi turli uy-rözğor buyumlari – bezakdor xontaxtalar, qutiçalar, kitob qöyiş uçun lavxlar va boşqa anjomlarda işlatilgan. Yoğoç öymakorlari yoğoçga işlov berişning turli badiiy usullaridan foydalanganlar: konturli, asossiz, asosli yoki çuqur börtma naqşli. Botiq işlangan öymakor naqş yoğoçga alohida ifodaviylik hamda naqş va asosning qarama-qarşi uyğunligini baxş etsa, asossiz öymakorlikda uç qirrali-öyma naqşlar işlangan. Uşbu usullarning birgalikda qöllanişi yoğoç öymakorligi asosida işlangan buyum yuzasiga qarayotgan kişi nigohida nur va soya öyinini hosil qiladi.

Farğona viloyatida keng qöllaniladigan «pargori» öymakorlik naqşi juda öziga xos hisoblanadi. Bu yassi naqş bölib, öymakorlar tomonidan unçalik çuqur bölmagan asosdan salgina turtib çiqarilgan holda işlanadi. Naqşlar xilma-xilligi – ravon öralib davom ettirilgan ösimliknusxa «islimiy» naqşlar (ğunçalar, gullar, kurtaklar, yaproqlar, şoxçalar va boşqalar) handasaviy girih naqşlarning burçakdor şakli bilan uyğunlikda öymakorlik buyumiga ajoyib tarovat baxş etadi.

Manba: tbc-ornaments.uz