Qalqon-nusxa

Uşbu gilamning markaziy maydoni kompozitsiyasining asosini sakkiz qirrali tumor körinişidagi diagonali böyoq va zoomorf elementlardan iborat qalqon naqşi – turkiy tilli xalqlar gilamdözligidagi universal naqş taşkil etadi. Bu naqşning genezisi öğuz qabilalarining gilamdözligiga borib taqaladi, uning anʼanalari turkmanlarning gilamdözligida öz aksini topgan. Bu naqşning tarqalişi turkiyzabonlar olamidan taşqariga çiqadi.

Ayrim tadqiqotçilar, şuningdek, gilamdözçilar taʼkidlaganidek, köp şaklga ega bölgan bunday tumor Yaqin Şarq, Örta Osiyo, Ozarbayjon sanʼati va hunarmandçiligida muhim örin tutadi va xalq orasida turli nomlarga ega: ular Ğarbiy Yevropada – tumor, Rossiyada – rozeta, Eronda – torenj, Turkiyada – turendj, Janubiy Ozarbayjonda – turunj yoki turuş, Örta Osiyo va Ozarbayjonning köp joylarida gyol, Şirqonning baʼzi qişloqlarida tovoq, Ozarbayjonning şimoli-ğarbida va Qoraboğda xonça deb atalgan. Bir qator tadqiqotçilar bu motivni qabila öziga xosligining ifodasi deb bilişadi va uni oilaviy gerb şakli sifatida körişadi.

Manba: tbc-ornaments.uz