Poğonali romb

Özbekistonning janubiy hududlarida yaşovçi aholining maişiy muhitida silliq töqilgan gilamlar köp uçraydi, biroq ötmişda tukli gilamdözlik ham keng tarqalgan bölgan. Silliq töqilgan gilamlar taşqi körinişi va töqiliş uslubiga köra farqlanadi.

Taqir-gilam (taqir – tuproq, loyning tekis yoki yorilgan sathi) bezakdor qilib işlanişi böyiça gilam palaslar orasida eng rangdori va öziga xosi hisoblanadi, bu turdagi gilamlarning asosiy naqşlari va rangdorligi asos iplarga arqoq iplarni boğlab tugun tuşiriş yöli bilan töqiladi. Bir rangdagi arqoq ipdan foydalangan gilamdöz usta asos iplar böylamasiga qarab naqş yasaydi, naqşlar orasida işlatiladigan boşqa ranglardagi iplarga ötişda esa aynan şu töqiş uslubiga xos bölgan va yoruğlikka tutilganda körinadigan oraliq yoriqlar hosil böladi.

Bunday gilamlarning naqşiy jamlanmasi asosini aylana tartibida tuşirilgan rombsimon şaklli, şoxsimon gajaklari turli tomonlarga qaratilgan, tugdona gul deb ataladigan naqşlar taşkil etadi. Gilamlarga naqş tuşirişda jonivorlar, haşarotlar yoki quşlarning, hatto rözğor buyumlarining uslublaştirilgan tasvirlaridan foydalaniladi, bu naqşlarga kaykalak yoki qöçqorak (qöçqor şoxi), çayonnusxa, taroqgul yoki piçok uçi kabi nomlar berilgan. Bu naqşlarning deyarli barçasi himoyalovçi kuçga ega sanaladi va hozirgaça baʼzi mahalliy xonadonlarni jihozlaşda işlatib kelinadi.

Manba: tbc-ornaments.uz