Medalyon

“Oy gilam” nomini Qaşqadaryo viloyati qönğirot hunarmandlari qöllaşadi. Baʼzan oy gilamlariga nisbatan “qiz gilam” atamasi ham qöllanadi, bu uning sarpa tarkibiga kirganligi va maʼnaviyatda muqaddas maʼnoga ega ekanligi bilan boğliq bölişi mumkin. Gilamlar kompozitsiyasi markazi Turkiy tilli xalqlar gilamdözligida universal naqş bölgan teng qirrali xoçli (qaykalak) sakkiz qirrali tumor körinişidagi oy-nusxa naqşidan iborat bölgan. Bu bezakning kelib çiqişi öğuz qabilalarining gilamdözligiga borib taqaladi, uning anʼanalari turkmanlarning gilamdözligida öz ifodasini topgan.

Boşqa tomondan, özbek qabilaviy guruhlariga mansub Daştiqipçoq gilamdözligi anʼanalari oy gilamlarida gavdalangan bölib, bu kompozitsiyaning asosiy maydoni hoşiyalari va jiyaklari dizaynida öz ifodasini topgan. Bu naqş turkmanlarda gyol (köl yoki gul), turunj (rozet yoki sitrus mevasi), özbeklarda qalqon nusxa nomi bilan maşhur. Qiz gilamlar Markaziy Osiyodagi turkiy gilamdözlikning ikki asosiy oqimi yoki yönalişi anʼanalarining tarixiy simbiozi va özaro taʼsirining ramziy timsolidir.

Manba: tbc-ornaments.uz